sinds de oprichting van de stichting WCL was Bernhard Harfsterkamp nauw betrokken bij allerlei WCL-projecten. Met tussenpozen was hij ook bestuurslid namens het Platform Natuur en Landschap Oost-Achterhoek.

door Rody Schröder en Jan Stronks

Naast schrijver en boekenliefhebber was Bernhard vooral betrokken bij onderzoek en bescherming van natuur en landschap. Onderzoek naar de wilde flora van Winterswijk was zijn specialiteit. Veel Winterswijkers kennen hem nog van ‘Beekprikkels’ en ‘Het bankje’, periodieke verhaaltjes in de krant. Ook zijn markante verschijning, met sandalen en een paarse jas, zullen velen zich herinneren.

Bernhard is in 2022 overleden.

Sloten en bermen
Bij het opruimen van zijn huis kwam ook veel kaartmateriaal met verspreidingsgegevens van planten te voorschijn. Bernhard was vooral bezig met twee soortgroepen: wilde flora en dagvlinders. Deze bestudeerde hij overal, maar de bermen en bermsloten hadden een zekere voorliefde. In 1996 schreef hij in WCL-kader het ‘Plan van aanpak sloten en bermen’, de voorloper van het huidige ecologische bermbeheer dat sinds 1998 over een lengte van 174 km wordt uitgevoerd in onze gemeente.

Biodiversiteit
Het is de bedoeling om de komende jaren de overige 509 km wegbermen en bermsloten in Winterswijk ook ecologisch te beheren. Goed voor de biodiversiteit, uitwisseling van planten en dieren tussen bos- en natuurgebieden. Het is ook goed voor de verkeersveiligheid, want bermen waarvan het maaisel wordt afgevoerd /verschraald zijn veel steviger dan geklepelde – waarbij het maaisel blijft liggen – en kennen bovendien minder hergroei. Het is goed voor toerisme (terugkeer bloemen en vlinders), natuurlijke bestrijding eikenprocessierups en de landbouw (verhinderen vestiging van ongewenste kruiden als ridderzuring en akkerdistel).

Verzameling gegevens
Met het digitaal opslaan van gegevens in databanken had hij niet zoveel; Bernhard was vooral van het analoge. Deze analoge verzameling van verspreidingsgegevens van planten van Bernhard is nu in handen van Rody Schröder. Hij is begonnen om de gegevens digitaal onder te brengen in de NDFF, de Nationale Databank Flora en Fauna. Hierdoor gaan de gegevens van Bernhard niet verloren en kunnen ze bijdragen aan natuurbehoud en -herstel.

Onderhoud
Door allerlei oorzaken is de biodiversiteit van het cultuurlandschap de afgelopen zeventig jaar sterk teruggelopen. Dat blijkt ook uit het archief van Bernhard. Bijzondere planten en dieren komen anno 2026 vooral nog voor op taluds van sloten en in wegbermen. Door deze goed te onderhouden  kunnen stappen gemaakt worden richting herstel van de inheemse flora en fauna van Winterswijk.

Het plan is om vooral de indicatorsoorten te digitaliseren. Deze soorten zijn kenmerkend voor bepaalde bijzondere omstandigheden zoals oude bosgroeiplaatsen. Een mooi voorbeeld daarvan is de bosanemoon die nu volop bloeit.